Manifesto Jati Diri Urang Sunda

Sampurasun,

Hayu urang ngagungkeun warisan cikal budaya Pasundan, mancarkeun sagala kahormatan ka para karuhun anu parantos ngadegkeun nagara kala jaman baheula. Kami, Urang Sunda nu satia, nyaah ka tanah tatar kabuyutan, ngagem pangabdian ka Lembur Pasundan, tur megatkeun taktak tina samubarang pralaya. Ku jalan ieu, abdi nyuratkeun “Manifesto Jati Diri Urang Sunda” minangka wéwarah batin nu ngagambarkeun rasa reueus tur ajeg ngadeg dina kaégalitéran, kapamilikan jati diri, sarta kaharmonisan budaya Sunda anu teu kungsi sirna.

Dina raraga ngajaga ajén kaégalitéran, karuhun urang parantos makalangan laku lampah “sasarengan” dina unggal derap lampah kahirupan. Ti bubuka Tantri, acarita moral tradisional Sunda nu eusina naséhat kaadilan jeung kabersamaan, nepi ka silih rohangan di pasar Pajajaran, hanjakal kasora lantaran balad karaharjaan dirancang sangkan sarua rasa, sarua darajat. Urang teu ngabedakeun golongan, silih tampi salaku dulur, silih hormat sakumaha ajengan. Kabiasaan “sorangan teu aya maksud ngaleuwihan” mangrupakeun tunjungan luhur nu diamalkeun ku tiap silih asuh ti turunan ka turunan.

Tri Tangtu di Nagara leuwih jero nyatakeun sistem pamaréntahan Sunda kuna nu mungkaskeun katungtungan kawasa dina tilu palaku utama: Ratu, Rama, jeung Resi.

Ratu mangrupakeun pucuk palaksana (eksekutif) nu nangtukeun tur ngalaksanakeun kawijakan pamaréntahan kalayan teguh jeung tanggung jawab rahayat.

Rama salaku panaséhat (legislatif) nu ngarumuskeun aturan jeung undang-undang dumasar kana kabutuhan jeung kahayang rahayat, sahingga hukum jadi saluyu jeung kamanusaan.

Sedengkeun Resi minangka tokoh spiritual nu ngajaga kaadilan, karukunan, jeung harmoni ngalangkungan nilai-nilai agama jeung ajaran spiritual.

Konsép ieu nandeskeun kasaimbangan antara Gusti Alloh nu Maha Suci, manusa, jeung alam. Béda sareng trias politika Barat, anu tujuanna nyiptakeun pamaréntahan harmonis sareng sajalan, sakumaha kungsi diterapkeun di Karajaan Pajajaran.

Lebet nu luhur buana jagat, aya Tri Tangtu Buana. Buana Nyuncung, Buana Larang, jeung Buana Pancatengah. Buana Nyuncung, nu pangluhurna, ngalap rahmat ka Gusti Alloh, nadi kasucian nu ngagerakkeun sakumna kahirupan. Buana Larang, dunya pinuh ku kakuatan, ngajaga tali pakasaban jeung tarékah manusa dina kabutuhan jasmani jeung rohani. Buana Pancatengah, wewengkon jiwa rahayat, tempat silih asah, silih asih, silih asuh, ngahijikeun manusa jeung alam dina harmoni sakabéh jagat (universal). Ku Tri Tangtu Buana ieu, urang diajar pikeun ngajaga kasaimbangan antara iman, karékaan, jeung rasa asa.

Budaya Sunda mah réa pisan taneuhna, ti calung jeung degung nu maduh rasa, nepi ka angklung anu ngajembaran kidung nu ngahijikeun jiwa. Kidung-kidungan kawih buhun, diukir dina aksara Sunda kuna, ngamuat pangaweruh ngeunaan puseur kabudayaan, pangajaran moral, sarta tetembungan asih ka rahayat sorangan. Tradisi Seren Taun ngagungkeun murundung pakakas tatanén, jadi lambang panghargaan urang ka Gusti Alloh anu atos nyuburkeun alam ciptaanna kanggo urang saréréa, ngajaga silih asih antara manusa jeung jagat raya.

Ku ngetokkeun haté kana nadi Pasundan, abdi yakin yén jati diri Urang Sunda moal kungsi leungit. Suku Sunda anu luhur, ngajaga basa, ngaraksa aksara, ngajembaran kasenian, mangrupakeun ciciren nu moal tiasa dipupus ku waktu.

Tanah Sunda, tina Gunung Pangrango nepi ka Walungan Citarum, nyaéta bukti kahadéan bumi anu nahan rupa-rupa carita, tina jaman Tarumanagara nepi ka Pajajaran. Ku kituna, hayu urang satia ngawariskeun warisan ieu, ngajaga kaégalitéran sakumaha dina budaya Sunda ti karuhun mula, ngaraketkeun Tri Tangtu Nagara jeung Tri Tangtu Buana, miara kasenian, sareng ngalestarikeun jati diri Sunda kanggo urang salawasna.

Kitu katerangan “Manifesto Jati Diri Urang Sunda” ti simkuring, saréan bangga, ajakan silih dukung, tur wéwarah ajeg ngajaga rahayu budaya Pasundan. Mugi Gusti ngersakeun urang sadayana tetep reueus jadi Urang Sunda, dina unggal tarumpakan, dina unggal kabagjaan, jeung dina unggal perjuangan. Henteu weleh silih asih, salawasna silih ajrih, jeung ajeg ngadegkeun rasa nu sami sakumaha sabdal Tri Tangtu, raket ngahiji dina kabagjaan, kahormatan, jeung kabeneran.

Sing saha nu wawuh ka dirina, tangtu wawuh ka Gustina.

Hayu urang sami-sami mapay lalampahan sajarah urang Sunda ngaliwatan alunan degung Catrik Pajajaran karya L.S. Kancana Sari. Simkuring ngondang dulur sadaya pikeun ngadengekeun uningan ieu samemeh urang mungkas manifesto jeung neraskeun lalampahan anyar kalayan sumanget reueus tur sapinuh jiwa. Dengekeun jeung raoskeun unggal nada nu ngagedékeun jati diri Sunda, sangkan urang tetep ngahiji dina silih asah, silih asih, jeung silih asuh.

Hatur nuhun.